ارتش

به طور كلي بررسي تاريخچه تشكيل نيروي زميني در ايران را مي‌توان از زمان شروع تاريخ مدون آن يعني دوره مادها مورد بررسي قرار داد كه افراد اين نيرو به دو دسته سواره نظام و پياده نظام تقسيم مي‌شدند. سپس با تشكيل حكومت هخامنشيان توسط كورش هخامنشي، اين نيروها تحت فرماندهي يك نفر درآمده و شكل و سازمان منسجم‌‌تري يافتند.
در زمان داريوش هخامنشي استعداد نيروي زميني به 700‌‌ هزار نفر افزايش يافت و رسته‌هاي پياده، سواره، اراده‌سواران، مهندسان، نفت‌اندازان، كارگزاران و سربازان جاويد شكل گرفت.
اشكانيان نيروي زميني را به دو گروه سواران و پيادگان تقسيم كردند و اهميت بيشتري براي رسته سواران قائل بودند. در دوره ساسانيان هم پادگان‌هاي هميشگي ايجاد شد و هزينه سپاهيان و مزد سربازان از سوي دولت پرداخت گرديد.
پس از آمدن مسلمانان به ايران و فروپاشي حكومت ساسانيان، اميران عرب، نيروهايي نيز از ايرانيان در زير فرمان خود داشتند كه در ميدان‌هاي جنگ پيكار مي‌كردند و پس از مدتي همين نيروها علم استقلال برافراشتند و در گوشه و كنار ايران حكومت‌هايي تشكيل دادند كه داراي ارتش مخصوص خود بود و در اين ارتش‌ها، همان شيوه‌هاي جنگ نياكان خود را به‌كار مي‌بردند. صفاريان، ديلميان، سامانيان و ساير حكومت‌هاي متقارن از جمله اين حكومت‌ها بودند. با روي كار آمدن صفويان، ارتش داراي سازماني متشكل و هماهنگ‌تر شد و نيروي زميني ارتش به چهار دسته:
1- سواران
2- پيادگان
3- توپچيلر (توپخانه)
4- نسقچيلر (راهدار و راهبان سپاهيان) تقسيم گشت.
وضعيت نيروي زميني در دوره افشاريه هم تقريباً شبيه زمان صفويه بود، اما با كشته شدن نادرشاه، آرامش و مركزيتي كه او پديد آورده بود، به يكباره از ميان رفت و آشفتگي و بي‌سرو ساماني در ارتش تا نخستين دهه سيزدهم هجري و آغاز فرمانروايي محمد‌خان قاجار ادامه يافت.
در دوره قاجاريه با همت و تلاش ميرزا تقي‌خان امير كبير كه به حق مقام شامخي در تاريخ ارتش ايران دارد و سپس عباس ميرزا، سازمان ارتش ايران مجدداً به صورتي منسجم و هماهنگ در آمد و ارتش ايران به "10تومان" تقسيم شد كه هر تومان متشكل از چهار تا 11 فوج و فرمانده هر فوج يك سرتيپ بود.
به‌طور كلي نيروي زميني ارتش اين دوره را بخش‌هاي زير تشكيل مي‌دادند: 1) قشون جنوب ايران، 2) ديويزيون قزاق، 3)بريگاد مركزي، 4) نظام ايالات و ولايات، 5) قواي داوطلب شرقي، 6) ژاندارمري، 7) امنيه و قواي مشابه، 8) پليس منظم و 9) پليس ايالات و ولايات.
در دوره حكومت رضاخان پهلوي توجه زيادي به امر نظام و اصلاحات وسيع در ارتش مي‌شد. در ضمن اين اصلاحات، ايران به پنج حوزه نظامي بزرگ تقسيم شد كه بايد آن را مبدأ تشكيل نيروي زميني ارتش به صورت اصولي و تقريباً به‌شكل امروزي آن دانست. اين پنج حوزه شامل: لشكر مركز، لشكر شمال غرب، لشكر شرق يا خراسان، لشكر جنوب و لشكر غرب مي‌شد. سپس طي سال‌هاي 1314 تا 1320، تحولات اساسي ديگري در سازمان نيروي زميني ارتش به‌وجود آمد و اين سازمان شامل پنج لشكر، چهار تيپ مستقل، دو واحد توپخانه 105 بلند و ضد هوايي شد. در سال 1314 شمسي، درجات نظامي نيز تعيين و اعلام گرديد.
در اين زمان، مدارس مختلف نظامي مانند مدرسه ديويزيون(براي ديويزيون قزاق)، مدرسه نظام مشير‌الدوله(براي بريگاد مركزي)، مدارس افسيه و سوزافسيه(براي ژاندارمري و كلاس‌هاي بيطاري) كه قبلاً در زمان قاجاريه تشكيل شده بودند، درهم آميخته شدند و براي اولين بار مؤسسه‌اي به‌نام مدارس نظام كل قشون ايجاد شد. در ادامه، اين مدارس به سه مدرسه جداگانه: 1-مدرسه ابتدايي نظام، 2-مدرسه متوسطه نظام و 3-مدرسه عالي نظام تبديل شدند كه نام اين سه مدرسه نيز در سال 1314 به‌ترتيب به دبستان نظام، دبيرستان نظام و دانشكده افسري تغيير يافت.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و پيدايش تغيير و تحولات اساسي در بخش‌هاي مختلف كشور، از جمله ارتش؛ نيروهاي انقلابي موجود در ارتش كه بيشتر آنان طي سال‌هاي گذشته نيز هدايت افراد انقلابي و مذهبي ارتش را بر عهده داشتند، با توجه به وضعيت كشور و بروز هرج و مرج در نقاط مرزي، در زمان شروع تهاجم رژيم عراق به كشورمان كه نيروهاي ارتش از انسجام و هماهنگي لازم برخوردار نبودند، به مقابله با دشمن متجاوز شتافتند.
نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران در طول هشت سال دفاع مقدس، 45 عمليات گسترده و مؤثر عليه نيروهاي متجاوز انجام داد كه بيشتر آنها منجر به آزادسازي بخش عمده‌اي از خاك اشغال شده كشورمان شد و ضربات جبران‌ناپذيري بر پيكره ماشين جنگي عراق وارد گرديد.
همزمان با عمليات‌هاي نظامي اين نيرو، كاركنان فداكار و متعهد جهاد خود‌كفايي آن، دوشادوش ساير نيروهاي درگير در جنگ، ضمن بازسازي و تعمير و تدارك وسايل و قطعات آسيب‌ديده؛ منشأ خدمات بسيار ارزشمندي براي نيروهاي نظامي كشور شدند و اقدام به ساخت قطعات مورد نياز كردند.
در زمينه امور آموزشي نيز اقدامات زيادي انجام گرفت تا نيروي زميني ارتش به نيرويي منسجم و مبتني بر علم روز درآيد.
اكنون با گذشت 25 سال از پايان جنگ تحميلي؛ نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي ايران با گذر از دوران سازندگي و تعمير تجهيزات و امكانات مورد استفاده خود در جنگ، با استفاده از نيروهاي متخصص و مهندسان، توانسته است كه تسليحات و تجهيزات نظامي متعددي را طراحي و توليد كند و به مرحله خودكفايي برسد.
از نظر نيروي انساني نيز، با گزينش و استخدام نيروهاي متعهد، مومن و تحصيلكرده، نيروهاي آماده‌اي را جهت دفاع از كشور و نظام جمهوري اسلامي ايران تربيت كرده است.
نیروی هوایی
بررسي خاطرات افسران قديمي، بيانگر اين موضوع است كه قواي (نيروي) زميني ايران، درسال 1298ش يعني اواخر حكومت قاجاريه ،براي اولين بار از حمايت دوفروند هواپيماي انگليسي ،در حالي كه خلبانان آنها نيز انگليسي بودند،برخوردار شده است.وآن زماني بوده كه بلشويك هاي روسي با حمايت ازميرزا كوچيك خان ،در صدد تجزيه گيلان بر آمدند و انگليسي ها كه از اين امر و پيشروي نيروهاي روسي به سمت تهران و      ...جنوب بيمناك بودند،تصميم گرفتند كه با دو فروند هواپيما نيروي ده هزار نفري دولت مركزي ايران رادر سركوب دشمن حمايت كنند.
سپس با وقوع كودتاي سوم اسفند 1299شمسي به دست رضا خان سردار سپه و تشكيل قشون متحدالشكل ،رضاخان به فكر خريداري چند فروند هواپيما براي پشتيباني نيروي زميني خود افتاد و در پي آن ،در سال 1301شمسي،يك هواپيماي روسي در آسمان تهران ديده شد كه قطعات اين هواپيما را با صندوق به تهران آورده ودر زمين هاي قاجار به هم وصل كرده بودند.در ادامه ،رضاخان تصميم گرفت كه در سازمان قشون متحدالشكل خود،در شعبه تنسيقات دايره عمليات،دفتري هم به نام دفتر هواپيمايي  پيش‌بيني گردد و به اين ترتيب،براي نخستين بار در ارتش ايران، نام هواپيمايي جزو سازمان در آمد ودر حقيقت ،هسته مركزي نيروي هواييي ايران تشكيل شد.
در دفتر هواپيمايي،تشكيلات يك نيروي هوايي كه بتواند پشتيبان عمليات نيروي زميني در اجراي طرح هاي خود باشد ،طرح ريزي گرديد وبراي عملي شدن اين طرح ،دولت ايران توسط سفير خود در واشنگتن براي خريد چند دستگاه هواپيما و تاسيس يك اداره هواپيمايي و تعليم عده اي ،با دولت آمريكادر26 دي ماه 1301شمسي، وارد مذاكره شده اند .اما مذاكره با اين دولت نتيجه اي نداشت و دولت ايران ناگزير شد كه نخستين هواپيما را در همان سال از شركت يونكرس آلمان خريداري كند و در سال بعد نيز تيپ گيلان و مازندران ،دو هواپيماي ديگر از همان نوع به نام هاي گيلان و مازندران خريده و به تهران فرستادند و چند ماه بعد هم چهار هواپيما از نوع دوها ويلاند ،از روسيه خريداري شد . به اين ترتيب در اواخر سال 1302ش ،نيروي هوايي ايران داراي هفت فروند هواپيما بود كه خلبانان و مكانيسين‌هاي آنها نيز آلماني و روسي بودند.
در ادامه،با توجه به گسترش نيروي هوايي،در مرداد ماه 1303ش نخستين هيات دانشجويي ايران مركب از ده نفر براي فراگيري فن خلباني به روسيه رفتند و بعلاوه يك نفر از افسراني هم كه در خرداد ماه همان سال براي تحصيل در رشته هاي مختلف مربوط به ارتش ،فرانسه رفته بود ،در رشته هواپيمايي مشغول به آموزش شد.
در اواخر سال 1303ش نيز يك شركت آلماني به نام يونكرس،شعبه اي در ايران داير كرد و چند هواپيما براي حمل و نقل مسافر در خطوط تهران، مشهد ،شيراز ،انزلي وبوشهر به كار انداخت كه ارتش ايران به تدريج براي سركوب اغتشاشات داخلي،گاهي اوقات هواپيماها و خلبانان اين شركت را به صورت روزمزد به كار مي گرفت.
 در سال 1304ش،دولت ايران بيست فروند هواپيماي ديگر از فرانسه ،آلمان و روسيه خريداري كرد ودر همين زمان ،سرهنگ خلبان ايراني كه در خارج از ايران بود، ماموريت يافت كه با يكي از هواپيماهاي تازه خريداري شده، از فرانسه به سوي تهران پرواز كند واو نيز با آن هواپيما ،از فرودگاه نظامي ويلا كوپولي پرواز كرد وپس از نشستن درچند شهر مسير خود،بالاخره در فرودگاه قلعه مرغي تهران فرود آمد.
در سال 1305،پس از بازگشت افسران ايران از روسيه كه براي تعليمات هوايي وپرواز در سال 1303اعزام شده بودند ،اداره هواپيمايي با دوقسمت ص    و فني وجمعا با بيست فروند هواپيما تشكيل گرديد . اين هواپيماها علاوه بر اينكه شماره هاي مخصوصي داشتند ،به اسامي مختلفي مانند عقاب ،تيهو ، كركس،شاهين ،هما،قرقي، كبك و بلبل نيز خوانده مي شدند.
در سال بعد،پس از اينكه افسران تعليم ديده جديداز فرانسه به ايران باز گشتند،چند فروند هواپيماي ديگر نيز خريداري شدو سازمان هواپيمايي به دو صورت گردان هواپيمايي ويك گروه تعليماتي درآمد .سپس دسته دوم و سوم محصلان ايراني نيز از فرانسه بازگشتند و چون كادر مربي و افسري هوايي بالنسبه سرو صورتي گرفته بود ،رسما اداره ايي به نام اداره هواپيمايي در قلعه مرغي تشكيل شد.از اين پس ،به توسعه سازمان هواپيمايي ايران توجه بيشتري شد و دانشجويان وافسران ديگري به مدارس و آموزشگاه هاي خلباني وفني كشورها ي روسيه و فرانسه فرستاده شدند.
با گذشت ده سال از تاسيس نيروي هوايي ايران نخستين فعاليتهاي ايران در زمينه نيروي هوايي و فراهم شدن زمينه هاي فعاليت در اين بخش،ضرورت تاسيس يك آموزشگاه فني(مدرسه مكانيسين)احساس گرديد و به اين منظور قرار شد كه بيست نفر مكانيسين هوايي از كشورهلند براي تعليم در مدرسه فني كه در مهر ماه افتتاح مي‌شد،استخدام شوند. اما اين امر به دلايلي به تعويق افتاد و سرانجام در شهريور ماه 1311،مدرسه خلباني تاسيس گرديد . چهار نفر افسر هوايي نيز از كشور سوئد براي تعليم فن خلباني استخدام شدند كه به مرور تعداد آنها بيشتر شد و با فعاليت آنان در اين زمينه و گسترش اين امر،يك دانشكده فني هوايي هم جهت آموزش عده‌‌اي افسر فني در دوشان تپه تهران ايجاد گرديد.
به اين ترتيب در سال 1311 شمسي،سازمان هواپيمايي ايران عبارت بود از: يك گروه آموزشي ،يك گردان شكاري و يك گردان بمباران و اكتشافي كه تابع اركان حزب قشون بودند وبا وجود اين تشكيلات ، با طرح جديدي اركان جنگ هوايي از نيروي زميني جدا شد و سازمان مستقل هواپيمايي ، مركب از يك هنگ ، فرماندهي وستاد هنگ (مركب از 3ركن و يك دفتر ستاد)تشكيل گرديد.
در سال 1312 با توجه به گسترش قواي هوايي ايران و خريد روز افزون هواپيماهاي جنگي از خارج ،دولت وقت تصميم گرفت كه براي بي‌نيازي از خريد هواپيما ويا حداقل براي كاستن هزينه خريد آنها نسبت به تاسيس كارخانه هاي هواپيما سازي اقدام كند . يه همين منظور براي خريد ماشين ولوازم كارخانه به كشورهاي اروپايي مانند آلمان و انگلستان سفارش هايي داده شد و اين ماشينها و لوازم راكه در سال 1314به ايران رسيد ،در دوشان تپه نصب كردند وبه نام كارخانه هاي هواپيما سازي شهباز مشغول به كار شد.
اين كارخانه ها در مرداد ماه 1317،نخستين هواپيما هاي ودرابه بهره برداري رساندند كه در برابر رضا شاه پرواز كردند.
در 25 دي ماه  1314طبق ماده 1 حكم شماره 2366،عنوان هواپيمايي نظامي ايران از قواي هوايي به نيروي هوايي تغيير يافت و به طور رسمي ابلاغ شد .سپس هنگ هوايي مشهد و هنگ هوايي اهواز به ترتيب در سالهاي 1315و 1316 تاسيس گرديد وباشگاه هواپيمايي كشوري ايران نيز در سال 1318، به منظور پرداختن به امر آموزش خلباني در ايران  فعاليت خود را آغاز كرد.
تا شهريور 1320 كه پايان دوران حكومت پهلوي اول است ،نيروي هوايي ايران داراي 283 فروند هواپيما ،فرماندهي و ستاد نيرو،و منضمات آن،سازمان واحدهاي هوايي شامل پنج هنگ (تبريز ،مشهد ،هنگ بمباران تهران ،هنگ قلعه مرغي تهران و اهواز )و آموزشگاه خلباني گرديد،اما در همين زمان با حمله نيروهاي متفقين به ايران ،اولين ضربه سازماني ناشي از اشغال كشور ، بر اين نيرو وارد شد و اين نيرو از 12مهر 1320در اختيار وزارت جنگ گذاشته شد و به صورت اداره پنجم آن وزارت خانه در آمد.
نيروي هوايي ايران در دوره محمد رضا شاه پهلوي
در روز 15 مهر ماه 1320،ابلاغ شد كه اداره هواپيمايي در امور داخلي مربوطه،كما في سابق مستقل است ودر كار ارتش ،به عنوان يكي از ادارات وزارت جنگ،ادامه خدمات خواهد داد .از آن سال تا سال 1326،نيروي هوايي فعاليت چشمگيري نداشت،تا اينكه در آن سال آموزشگاه فني،دوره نهم خود را تشكيل داد و نود نفر هنر آموز را پذيرفت ودروره هاي تكنيلي دانشكده فني افسري، كلاس فني ويژه درجه داران ،اموزشگاه فني و ناو بري هوايي تا سال 1336 تشكيل شد . در سال 1336 عنوان ستاد نيروي هوايي به فرماندهي نيروي هوايي تغيير يافت ودر سال 1339،سازماني به نام كمك هاي آموزشي جهت تكميل تعليمات فني هنر آموزان در تيپ تعليمات تاسيس گرديد.
سپس در سال 1346،تيپ تعليمات با امكانات آموزشي بيشتر ،مركز آموزشهاي هوايي ناميده شد كه به شش هيات آموزش نظامي،افسري،زبان ،الكترونيك،نگهداري هواپيماو تخصص هاي مختلف ،كار آموزش در نيروي هوايي را آغاز كرد.
در سال 1347،به دنبال افزايش روز افزون حضورهواپيماهاي پيشرفته ما فوق صوت‌F-5و F-4،نيروي هوايي به استخدام كادر جديدي تحت عنوان هما فري براي انجام عمليات تعمير ونگهداري هواپيماها پرداخت وطي همين سالها،در خواست سفارش و خريد هواپيماهايF-14هم از دولت آمريكا در دستور كار قرار گرفت كه 72 فروند از اين هواپيماها در بهمن ماه 1354درفرودگاه مهرآباد به زمين نشست.در سال 1357،نيروي هوايي ايران در صدد بود كه تعداد جنگنده هاي خود را از 447 فروند به 500 فروند برساند كه اين تعداد ايران را در رده كشورهاي غربي و بالاتر از كشورهاي خاور ميانه قرار مي داد.
نيروي هوايي جمهوري اسلامي ايران
با پيدايش نشانه هاي فروپاشي رژيم پهلوي در سال 1357،به دليل گسل هاي
كه در نيروي هوايي در آن زمان پديد آمده بود ،ازجمله‌نارضايتي‌هاي‌درون‌سازماني‌آن،باعث شد كه نيروي هوايي در جريان رويداد هاي انقلاب، زودتر از نيروهاي ديگر از رژيم پهلوي گسسته و به امواج انقلاب بپيوندد. بخصوص هما فران اين نيرو ،در هدايت  افراد نيروي هوايي به سمت انقلاب نقش مهمي داشتند.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي ايران،در ابتدا انتصابات شتابزده اي كه در سطح فرماندهي نيروي هوايي صورت گرفت ، موج اعتراض ها و اعتصابات را به دنبال داشت، تا آن كه در پي شروع جنگ عراق عليه ايران ،اين امر از ثبات نسبي بر خوردار شد.
با شروع جنگ ،ضروري ترين مساله اي كه به ذهن خطور ميكرد ،مساله مقابله به مثل و جلوگيري از پرواز هر چه بيشتر هواپيماهاي عراقي به ايران بود .
در همان روز نخست شروع جنگ ،با همت فرماندهان دلير نيروي هوايي امثال شهيد محمد جواد فكوري ، نيروي هواي توانست با به پرواز در آوردن 200 هواپيما و عبور دادن 140 فروند از آنها به داخل مرزهاي عراق ، پاسخ شايسته اي به تجاوزات نيروي هاي عراقي داده و مانع از پروازهاي بعدي آنان به داخل فضاي هوايي ايران شود .
از طرف ديگر ،در آن دوران آماده كردن نيروهاي پروازي ،تعمير و نگهداري هواپيما ها و تامين قطعات يدكي نيز از جمله مسائلي بود كه نيروي هوايي با آن مواجه بود و پشتيباني ابر قدرت ها از عراق و تحريم عليه كشورمان نيز،دو چالش عمده اي ديگر محسوب مي شد .پژوهشگران غربي به اين نكته اشاره كرده اند كه نيروي هوايي ايران در دوران بعد از انقلاب موفق شده است بسياري از هواپيما هاي خود را كه بر اثر كمبود قطعات يدكي زمينگير شده اند ،با استفاده ازقطعات يدكي تعداد ديگري از همان جنگده ها فعال سازند .
نيروي هوايي در قبل از انقلاب داراي بيش از 450هواپيماي جنگي پيشرفته ،شامل پيشرفته ترين هواپيما هاي شكاري آن زمان يعني(تامكتF-14  )بود و حدود پنج هزار خلبان ورزيده در اختيار داشت ودر سال 1357،در مقايسه با نيروي زميني ودريايي، بسيار پيشرفته تر بود و در بين نيروهاي هوايي جهان سوم ، بي مانند بود در حدود 76 فروند بالگرد و 15 اسكادران موشك زمين به هوا نيز اين توانايي را تكميل ميكرد و 166 فروند (F-5)،190فروند فانتوم و77 فروند تامكت بخشي از هواپيماهاي مذكور بودند.
به هر حال نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران با داشتن سربازان زبده و كارآمد (از خلبانان تا سربازان وظيفه)توانست از همان لحظات اوليه شروع جنگ ،با طرح ريزي و اجراي عمليات هاي متعدد ،اين اصل مهم را مورد توجه قرار دهد كه با زمينگير كردن هواپيماهاي عراقي و كسب برتري هوايي،فرصت زمان كافي جهت حصول به اهداف زير را به دست آورد:
1-فرصت لازم جهت سازماندهي نيروهاي پراكنده سطحي و انجام طرح ريزي هاي اوليه پدافندي را فراهم كند.
2-نيروهاي سطحي از پشت جبهه به مناطق عملياتي انتقال يابند.
3-كاهش توان رزمي دشمن باعث كاهش پوشش هاي هوايي آن شود.
4-ظرفيت جنگي دشمن در دست زدن به حملات احتمالي هوايي به نقاط حساس وحياتي كشور كاهش يابد .
جهت دستيابي به اهداف مورد نظر ،نيروي هوايي با كسب برتري هوايي و به دست گرفتن ابتكار عمليات،موج حملات جنگده بمب افكن هاي خود را متوجه يگانهاي زرهي ،پياده ،مكانيزه و توپخانه و قرارگاه‌هاي تاكتيكي ،نقاط آمادي ،ستون هاي نظامي و همچنين محورهاي مواصلاتي نيروهاي دشمن كرد .
در نتيجه ارتش عراق كه براي خروج از بن بست به دنبال راه مفري ميگشت،به جنگ شهر ها و حمله به مناطق مسكوني روي آورد و آنها را با با موشكهاي اسكاد مورد حمله قرار داد.
اما يكي از زمينه هاي بسيار مهم وقابل بررسي اقدامات نيروي هوايي در دوران دفاع مقدس ،نقش نيروي هوايي در عمليات هاي دريايي است كه بخصوص پيروزي و افتخار آفريني آن در روز هفتم آذر ماه 1359به همراه نيروي دريايي ارتش و انهدام هفت فروند از هواپيماها ي شكاري ،هفت فروند ازناوچه هاي موشك انداز و يك فروند ناو نيرو بر هزار تني عراق و فرستادن آنها به قعر آبهاي خليج فارس، در تاريخ دفاع مقدس ماندگار شد.
در ادامه جنگ،نيروي هوايي در عمليات شكست حصر آبادان با به كار گرفتن هواپيماهاي شكاري و عكس برداري هوايي و شناسايي تاكتيكي قبل از اجراي عمليات بر فراز منا‌طق اشغالي و عقبه جبهه ها و به دست آوردن اطلاعات جامعي از توانايي‌ومحدوديت‌ها،تجمع وتمركز نيروها،تركيب و ترتيب قوا، جابه جايي و تحركات عراقي ها و در اختيار فرماندهان جنگ قرار دادن جهت اجراي اين عمليات شركت كرد كه اين عمليات با پيروزي كامل در مهر ماه 1360انجام شد .
سپس درعمليات طريق القدس كه به منظور آزادسازي بستان وتامين تنگه چزابه در محور بستان –سوسنگرد انجام شد ،در ابتدا خلبانان نيروي هوايي ،روزانه با انجام ده ها سورتي پرواز به بمباران خطوط مقدم  جبهه ها پرداختند و سپس ماموريت هاي تامين اطلاعات تاكتيكي،طرح ريزي براي تهيه آتش پشتيباني از هوا ،قطع خطوط مواصلاتي و جدا سازي نيروها و پشتيباني نزديك هوايي از نيروهاي سطحي و انهدام مراكز تجمع دشمن براي ايجاد شكاف در خطوط مستحكم تماس و همچنين تامين دفاع هوايي از عقبه و عمق مناطق عملياتي وتامين پوشش هوايي ارتفاع كم،متوسط و بالا جهت عمليات بعدي را عهده دار شد.
در عمليات معروف فتح المبين نيز نيروي هوايي ، نقش پدافند هوايي را بر عهده داشت و سايت هاي 4و5 موشكي و ايستگاه رادار دهلوان كه در اختيار ارتش عراق قرار گرفته بود آزاد شد و نيروي هوايي ايران توانست 27فروند از انواع هواپيماهاي عراقي را مورد هدف قرار داده و سرنگون كند . در ادامه آن،در عمليات بيت المقدس كه با توجه به استعداد و تركيب جديد نيروي زميني عراق ،ضرورت بكارگيري حجم وسيع تري از امكانات آفندي و پدافندي هوايي از سوي ايران به خوبي احساس مي شد ،با اتخاذ تدابير مناسب عملياتي و تغيير تاكتيك نيروي هوايي ايران ،تمهيدات ارتش عراق خنثي شد و با انجام عمليات پشتيباني نزديك خلبانان ايراني، خرمشهر آزاد شد .
به طور كلي نيروي هوايي ارتش جمهوري اسلامي ايران با رشادت ،دلاوري و پايمردي سربازانش در طي دوران دفاع مقدس و اهداء شهيدان ،جانبازان واسيران بسياري در راه پاسداري از وطن و دين اسلام ،توانست خدمات ارزنده اي را به نيرو هاي جمهوري اسلامي ايران ارائه دهد.
نیروی دریایی
در سال 1302 هجري شمسي، نيروي دريايي ايران به طور رسمي مجدداً تاسيس گرديد دانشجوياني در سال 1306 جهت تحصيل علوم دريايي به ايتاليا اعزام گرديدند و چند فروند ناو جهت ساخت به ايتاليا سفارش گرديد.در سال 1311 ناوهاي اول ببر، پلنگ، سيمرغ و كركس تحت فرماندهي ناخدا بايندر از طريق كانال سوئز، درياي سرخ، اقيانوس هند و درياي عمان عازم خليج فارس شدند ودر 14 آبان 1311 در بوشهر لنگر انداختند و با خريد يك حوض شناور 6000تني جهت تعميرات زيرآبي و ايجاد آموزشگاه درجه داري و پايگاه‌هاي دريايي، نيروي دريايي يگان‌هاي خود را در درياي مازندران توسعه داد.
تا قبل از جنگ دوم جهاني، نيروي دريايي در شمال داراي تعميرگاه و ناوچه‌هاي بابلسر، سفيد رود، گرگان، نهنگ، رامسر، نوشهر و شهسوار و قايق‌هاي كوچك آتش نشاني بود ودر جنوب داراي ستاد فرماندهي، آموزشگاه مهناوي، كشتي يدك بر، حوض شناور، تعميرگاه ثابت و متحرك، دو فروند نفت كش، بنگاه فانوس‌هاي دريايي، مركز تداركات بنادر و اداره بندري بندر شاهپور سابق و ناوهاي ببر، پلنگ، شهباز، سيمرغ، كركس، شاهرخ، دو گروهان نيروي آبخاكي، ناوچه‌هاي شاهين، چلچله، كارون، كهف و ناوچه‌هاي راهنما و ناوچه‌هاي شماره 1 الي 10 بود.
در سوم شهريور 1320 در يورش متفقين به ايران، نيروي دريايي مقاومت قهرمانانه‌اي ازخود نشان داد كه منجر به غرق شدن ناوهاي ببر و پلنگ وتعدادي از ناوچه‌ها وشهادت دريابان بايندر فرمانده نيروي دريايي و 600 نفر از افسران، درجه داران و ناويان گرديد.
در سال 1325 بعد از جنگ جهاني دوم و ملاقات سران متفقين در تهران و شناسايي ايران به عنوان پل پيروزي، دو فروند ناو به منظور غرامت ببر و پلنگ به ايران داده شد ونيروي دريايي ايران با داشتن ناوهاي شاهرخ،شهباز، سيمرغ، كركس و چند فروند يدك كش به همراه باقي مانده كاركنان مجدداً پا گرفت. با افزايش درآمدهاي نفتي ايران و عضو شدن ايران در پيمان سنتور، پاسداري از خليج فارس و درياي عمان وشمال اقيانوس هند به ايران سپرده شد. نيروي دريايي به سرعت توسعه يافت و دانشجويان دريايي به اقصي نقاط دنيا اعزام گرديدند.
در دهه هاي 40 و 50 نيروي دريايي ايران داراي سه فروند ناوشكن سنگين موشك انداز، هوادريا متشكل از بالگردهاي ضد سطحي، ضد زير دريايي، مين روب و هواناوهاي پيشرفته، ناوهاي مين روب، دوازده فروند ناوچه موشك انداز، ناوگان عظيم آبخاكي و لجستيكي و پايگاه‌هاي عمده در بندرعباس، بوشهر، خارك، چابهار و خرمشهر شده و به تشكيل يگان‌هاي تفنگدار و تكاور دريايي اقدام و مراكز آموزشي در سواحل درياي مازندران ايجاد و بزرگترين مركز كارخانجات و تعميرات كشتي با حوض‌هاي خشك وشناور در بندر عباس ايجاد گرديد.
نيروي دريايي ايران پس از انقلاب اسلامي
با پيروزي انقلاب اسلامي در 22 بهمن 1357، تحول عظيمي در نيروي دريايي ايجاد و در راستاي خود كفايي آموزشي، اعزام دانشجو به صورت همگاني به خارج از كشور متوقف و دانشگاه علوم دريايي امام خميني(ره) با چهار دانشكده ناوبري و فرماندهي كشتي، مهندسي برق و الكترونيك و مخابرات دريايي، مهندسي مكانيك دريايي و رشته مديرت و كميسر دريايي تاسيس گرديد.مراكز آموزش‌هاي تخصصي در انزلي و رشت توسعه يافتند و دانشكده فرماندهي و ستاد نيروي درياي پا گرفت.
با شروع جنگ تحميلي،‌ نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي ايران هرگز در مقابل تهاجم نيروهاي عراق غافلگير نگرديد بلكه در هفتم آذر ماه 1359 با عمليات بزرگ شناور رزمي عراق و انهدام سكوهاي نفتي البكر و الاميه و محاصره كامل دريايي بنادر بصره، فاو و ام القصر و محروم نمودن كامل و تا پايان جنگ به نبرد با هواپيما و بالگردهاي دشمن در دريا پرداخت و در مدت هشت سال جنگ تحميلي، نيروي دريايي ده هزار فروند كشتي تجاري را به بنادر ايران اسكورت نمود كه در اين بين تنها چند صد فروند آن‌ها مورد اصابت موشك‌هاي هواپيماي دشمن قرار گرفتند كه كارنامه بسيار درخشاني در جنگ‌هاي دريايي قلمداد مي‌گردد و از سويي امنيت خطوط مواصلات دريايي خليج فارس، درياي عمان و شمال اقيانوس هند را همواره برقرار نمود.
در 29 فروردين 1367، ناوگان نيروي دريايي جمهوري اسلامي ايران در نبردي نابرابر با نيروهاي دريايي و هوايي آمريكا در خليج فارس شركت نمود كه هر چند به غرق شدن ناوشكن سهند و ناوچه جوشن انجاميد ولي ضرباتي كه نيروي دريايي آمريكا متحمل گرديد(از جمله اصابت مين به ناوشكن ساموئل بي رابرتز، غرق شدن يك فروند كشتي لجستيكي و سرنگوني يك فروند بالگرد آمريكايي) در نبردهاي منطقه‌اي كم سابقه بوده است.


پخش بیش از 4 هزار و 800 دقیقه برنامه در هفته دفاع مقدس
پخش بیش از 4 هزار و 800 دقیقه برنامه در هفته دفاع مقدس
صداوسیمای مرکز قزوین در هفته دفاع مقدس بیش از 4 هزارو800 دقیقه برنامه رادیویی، تلویزیونی و خبری پخش کرد. بگفته انبارلویی مدیرکل صداوسیمای مرکز قزوین، این مرکز ضمن تمهید برنامه های رادیویی و تلویزیونی در هفته دفاع مقدس از ظرفیت های حوزه تامین...
پخش مستند «راوی رنگ ها» از شبکه افق سیما
پخش مستند «راوی رنگ ها» از شبکه افق سیما
بگفته حسن اکبری مدیر دفتر و روابط عمومی صدا و سیمای مرکز قزوین؛ مستند «راوی رنگ ها» با هدف معرفی تلاش های خالصانه آقای مجید مقصودی هنرمند متعهد و انقلابی استان در دوران دفاع مقدس و نیز معرفی آثار خلق شده از سوی وی پنجشنه پنجم مهرماه ساعت 23 از...
برگزاری جلسه کمیته اطلاع رسانی و تبلیغ کنگره 3هزار شهید استان در مرکز قزوین
برگزاری جلسه کمیته اطلاع رسانی و تبلیغ کنگره 3هزار شهید استان در مرکز قزوین
دومین جلسه کمیته اطلاع رسانی و تبلیغ کنگره 3هزار شهید استان قزوین برگزار شد. بگزارش دفتر و روابط عمومی صدا و سیمای مرکز قزوین، دومین جلسه از کمیته اطلاع رسانی و تبلیغ کنگره 3هزار شهید استان با هدف فراهم کردن مقدمات و ایجاد هماهنگی های لازم...
«نشانی» ویژه برنامه هفته دفاع مقدس در رادیو قزوین
«نشانی» ویژه برنامه هفته دفاع مقدس در رادیو قزوین
ویژه برنامه رادیویی «نشانی» بمناسبت هفته دفاع مقدس از رادیو قزوین پخش می شود. بگفته سعید انبارلویی، مدیرکل صدا و سیمای مرکز قزوین؛ این برنامه با هدف گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و معرفی ارزش های دفاع مقدس و دستاوردهای معنوی آن از رادیو قزوین...
تولید، تامین و پخش بیش از 18هزار دقیقه برنامه با موضوع دفاع مقدس و محرم در صدا و سیمای مرکز قزوین
تولید، تامین و پخش بیش از 18هزار دقیقه برنامه با موضوع دفاع مقدس و محرم در صدا و سیمای مرکز قزوین
مدیرکل صداوسیمای مرکز قزوین از تهیه و تولید بیش از 18 هزار و 500 دقیقه برنامه ی رادیویی، تلویزیونی و خبری در هفته دفاع مقدس و دهه اول ماه محرم دراین مرکز خبر داد. آقای معصومی فر گفت: سیمای مرکز قزوین در هفته دفاع مقدس و دهه اول محرم بیش از...