جهش تولید | چهارشنبه، ۸ بهمن ۱۳۹۹

بازار و کاروانسرای شمس السلطنه - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

بازار و کاروانسرای شمس السلطنه

Loading the player...

دانلود

بازار و کاروانسرای شمس السلطنه

Market and Shams al Caravanserai

این مجموعه یكی از زیبا ترین اماكن تاریخی شهر نراق  محسوب می گردد و در دوره قاجار احداث شده است . قدمت بنا به درستی مشخص نیست ولی بر اثر شواهد موجود بیش از 150 سال از سال ساخت آن می گذرد .  بانی این اثر تاریخی  فردی است  به نام حاج محمد نراقی معروف به حاجی خان .

طبق بررسی های بعمل آمده ایشان از رجال عهد قاجار و از تمکن مالی بالایی برخوردار بوده است . در مباحث  قبلی توضیح دادیم که شهر نراق به لحاظ قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم به یک شهر تجاری تبدیل و محله بازار در این شهر  طی 700 سال گذشته  به مرکز این کانون فعال بدل شد .

حاج محمد نراقی با درک این واقعیت برای کسب سود و منفعت از این مزیت شهر توسط یکی از کارگزاران خود در شهر نراق توانست این مجموعه زیبا و دیدنی را به همراه خانه فعلی مرحوم تقی خان رئوفی  احداث نماید . بعد از فوت حاج محمد نراقی این بخش از اموال او به دخترش به اسم شمس السلطنه رسید . طبق شواهد به دست آمده شمس السلطنه به لحاظ موقعیت سیاسی پدرش در دربار قاجار دختر تحصیلکرده ای بوده که مدتی در اروپا درس خواند به زبان فرانسه تسلط داشته و در موسیقی و نوازندگی هم دستی داشته است . 

ایشان  در ازدواج اول خود ناموفق بوده و بعد از جدایی به همسری فردی به اسم میزا احمد خان نراقی در می آید . میزا احمد خان نراقی جد پدری جناب آقای دکتر داریوش نراقی است . شمس السلطنه در اولین زایمان خود از دنیا می رود و میرزا احمد خان  با توجه به نفوذی که در دستگاه های دولتی آن زمان داشته اعلام می کند بچه بعد از مادر فوت نمود و همین موضوع بهانه ای می شود برای اینکه وارث شمس السلطنه گردد .

طبق وقف نامه ای که وجود دارد و یک نسخه از آن در اختیار شما گذاشته شده است ایشان ما ترک شمس السلطنه را وقف بر تحصیل فرزندان بی بضاعت شهر نراق می نماید . در حال حاضر  شهر نراق در بین شهر های استان یکی از شهر هایی است که بیشترین موقوفات را دارد و این خود گواه و سند محکمی است بر فرهنگ و تاریخ مردم این شهر  . 

در مجموعه بازار و کاروانسرا زیباترین آثار معماری عصر قاجار به چشم می خورد . درب های گره کاری شده مجموعه تاجر سرا که از زیبا ترین قسمتهای این بخش چشم هر بیننده ای را ساعت ها به خود مشغول کرده و به اعماق تاریخ و تمدن مردم این دیار می برد . مجموعه کاروانسرا از دوطبقه تشکیل شده است  .

طبقه اول  محل نگهداری چار پایان و  طبقه فوقانی به استراحتگاه تجار  اختصاص داشته است . در جنب این مجموعه محل های خاصی برای نگهداری شتر کاروان ها  وجود داشته که به اصطلاح محلی آنها را عصارخان می نامند . تعداد زیادی از مردم شهر نراق از راه خدمات رسانی به کاروانیان امرار معاش کرده و نقل است که در100 سال گذشته  15 عدد نانوایی در کار تهیه نان  برای کاروان های تجاری فعال بوده اند  و این خود بهترین شاهد بر رونق تجارت شهر نراق می باشد.

این مجموعه شامل یک راسته بازار ، چهار سوق ، تاجر سرا و کاروانسرا می باشد . طول تقریبی بازار 200 متر و در جهت خیابان اصلی شهر شرقی ، غربی احداث شده است . مصالح این بنا عمدتا آجر و سنگ و در برخی جا ها از خشت خام می باشد . در سقف راسته بازار و چهار سوق کاشی کاری معقلی و رسمی بنده به چشم می خورد .  طاق چار سوق دارای شمسه با کاشی هایی به رنگ فیروزه و سرمه ایی است .

بخش تاجر سرای بازار را سرای معاون الممالک می نامند معمولا بهترین نقطه تجاری یک بازار به عنوان حجره اصلی متعلق به رئیس التجار بود تا هر رهگذری از این طریق رتبه و جایگاه تجار را دریابد .

از بخش های دیدنی این مجموعه وجود درب های بسیار زیبا و گره کاری شده می باشد که نشان از اوج هنر استادکاران نجار نراقی است . این درب ها نیاز به توجه و مراقبت شدید دارد که متاسفانه در راسته بازار کاملا از بین رفته و در تاجر سرا هم بخش زیادی از آن در معرض تهدید و خطر پوسیدگی و تخریب است .

این بازار در جوار خود یک آب انبارهم  دارد که به آب انبار بازار معروف است و به نظر می رسد همزمان با ساخت بازار احداث شده باشد که متاسفانه در حال حاضر مخزن آن تخریب و با خاک پر شده است . و تنها از آن سر دربی به جای مانده که آن هم بر اثر بی توجهی آسیب های زیادی دیده است . مجموعه بازار و کاروانسرای شمس السلطنه به شماره 1645 در فهرست اثار ملی به ثبت رسیده است.