رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۶ تیر ۱۳۹۸

تاریخ تئاتر در قزوین - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

تاریخ تئاتر در قزوین

تاریخ تئاتر در قزوین

Theater history in Qazvin

اگر نمايشنامه هاي مذهبي اجرا شده در دوران صفويه را در نظر نگيريم و قدمت طولاني تعزيه را به حساب نياوريم مي توانيم نمايشهاي روي حوضي‏ دوره ي قاجاريه را سرآغاز هنر نمايش در شهر قزوين بدانيم. بداهه پردازي، ساده لوحي شخصيت اصلي در كنار مهرباني ، بهره از طنز براي بيان مفاهيم انتقادي اگر چه سطحی.

از ويژگي بارز اين نمايشها بود كه شباهت زيادي به اجراهاي مشابه سياه بازي در ساير نقاط كشور داشت‎‎ در قزوين اين نمايش هاي شادي بخش، مضحك و سرگرم كننده توسط گروه هاي چند نفره حرفه اي و بر اساس موضوعات برگرفته از قصه ها و طنزهاي متداول، آميخته با رقص و موسيقي سنتي شاد اجرا مي شد. گروه هاي مردانه اين نوع نمايش در مجالس عروسي و جشن به روي حوضي كه با تخته پوشيده شده بود با خلق شخصيت هاي سياه و حاجي، بر شور و شعف مجلس مي افزودند .

همزمان با اجراهاي خانگي نمايش روحوضي، گروهي از فرهيختگان قزويني متوجه تئاتر به معناي واقعي آن كه در غرب و ساير مراكز ايران مطرح شدند تلاش نمودند با استفاده از آثار غربي به معرفي تئاتر به شكل ديگري بپردازند. نمايشنامه هاي فوق كه از سال 1303 در قزوين به اجرا درمي آمد چون با دكلمه و پيش پرده و بازي هاي كمدي همراه بود باعث انبساط خاطر تماشاگران مي شد و با استقبال فراواني روبرو مي گرديد.

 مشهورترين هنرمندان اين دوره "موسي خان"، "مرتضي خان" ، "عباس خان غياثوند"، "يوسف خان خاكپور" و " محمد حسن افراشته" بودند كه با ياري "مرتضي خان فرهودي"، "سيد هدايت ا... رضوي" "مرتضي رضوي" و "قوامي" انجمن پرورش را تشكيل دادند و با اجراي نماشي به سود دانش آموزان بي بضاعت مي پرداختند.

شرايط تاريخي سال هاي 1320 تا 1328 ركودي در تئاتر قزوين به وجود آورد اما در سال هاي پس از جنگ جهاني با همت برخي از فرهنگيان شهر همچون "حاجي كمال الدين‏ بكتاشي" نمايش هايي به صحنه رفت كه سعي در تقويت روحيه ملي گرايي مردم داشت.

نمايشنامه هاي "نادر فرزند شمشير" ، "كاوه ي آهنگر" ، "سربازِ وطن" ، "ابوالقاسم خراساني" و "كورش پسر ماندانا" در اين مرحله به اجرا درآمدند ، كه ويژگي بارز آنها‏ عدم بهره از تكنيك قابل قبول در زمينه نور، دكور و لباس بود، ولي چون با زمينه هاي كمدي و همراه با پيش پرده و دكلمه و موسيقي به اجرا در مي آمد مورد استقبال مردم قرار مي گرفت. از جمله بازيگران آن سال ها مي توانيم از "علي فرهودي" ، "اكبر سيد جوادي"، " صادق كارآگاه" ، "بزرگ غفاري" ، "سيروس غياثوند" "هوشنگ غياثوند" نام ببريم.

از سال 1358 مسووليت مركز‏ تئاتر قزوين به محمد ساربان سپرده شد كه پيش از آن در مراكز تئاتر يزد و رشت به عنوان كارشناس ، تجربه اندوخته بود . ساربان كه در دوره هاي مختلف هنر تئاتر قزوين حضور فعالي داشت و خود فارغ التحصيل دانشكده ي هنرهاي دراماتيك بود، با تكيه بر روش‏ و ديدگاههاي رضا محمدي سعي نمود تا بار ديگر جريان پويايي را در تئاتر شهر به وجود بياورد.

حضور ساربان تا سال 1363 به طول انجاميد و طي آن سال ها آثاري همچون استثنا و قاعده نوشته ي: "برشت" ، پروار بندان و چوب به دست هاي ورزيل نوشته ي: "ساعدي" به كارگرداني محمد ساربان ، خود كشي و مضرات دخانيات هر دو از نوشته هاي: چخوف ،‏ امپرياليسم آخرين نفسهايش را مي كشد ، ايستگاه برزخ به كارگرداني فرخمنش و ... به صحنه رفت .

در اين سال ها افرادي همچون محمد رضا حاجيان ، محمد كاظمي ، فروغ حبيب وند ، سوسن بازرگاني ، ابراهيم خراساني ، محمد شاه محمدي ، علي محمدي ، عباس ربيعي ، علي اكبر فرخي ، حسن اورازاني ، هادي پايدار ، حسن صابوني ، بصير رئوف ، محمد رضا صفدري ، جمشيد آقايي ، سيد علي اصغر سيدي و ... به بازي در نمايش هاي مختلف پرداختند .

در سال هاي پس از 1364 افراد مختلفي به عنوان متولي ، جريان تئاتر شهر را به دست گرفتند ، مدتي ابراهيم فرخمنش و پس از او نادر ميرزايي ، علي طاهري ، احمد ميرفخرايي و ... هر يك در جريان تئاتر شهر حضور يافتند . در نهايت نيز با تشكيل انجمن نمايش جريان تئاتر شهر داراي پايگاهي نسبتاً مشخص گرديد.

از نظر اجراي صحنه اي نيز در سال هاي پس از انقلاب تئاتر شهر دچار فراز و نشيب متفاوتي شد و هيچگاه تئاتر هنري پيوسته نگشت و بينندگان ، تئاتر را به شكلي ناپيوسته و هر از چندي در صحنه ديدند . اما با تمام اينها در سال هاي مختلف هر از گاهي اثري به صحنه رفت.

از نمونه ي اين آثار مي توانيم "اسب" به كارگرداني: علي طاهري ( معماي ماهيار معمار ، مظلوم پنجم ، قائد ، خود نامي براي آن بگذاريد ) به كارگرداني: ابراهيم فرخمنش ، "گوران" به كارگرداني : علي ملازينل ، "عروس" به كارگرداني: محمد شاه محمد پور ، "دلدار" به كارگرداني: ولي اله شالي ، "حالا چي ميشه" به كارگرداني: نادر ميرزايي ، "زيادي" به كارگرداني: احمد ميرفخرايي ، "آميزقلمدون" به كارگرداني: حسن اورازاني،" حكايت لوطي ها و دلقك ها" به كارگرداني: سيد قاسم قوامي ،" سرخ معركه" به كارگرداني: محسن طارمي ، "دلقك ها" به كارگرداني: سياوش نجفي و "جزيره" به‏ كارگرداني : ناصر ايزدفر را نام ببريم .

در كنار اين آثار از سال 1363 به بعد گروهي از نوجوانان علاقه مند تئاتر بر گرد نادر ميرزايي جمع شدند و جرياني را به وجود آوردند كه آغاز گر تئاتر كودك و نوجوان در اين شهر بود . اين گروه با اجراي نمايش هاي خارهاي رنگين ، پسرك خواب آلود و خانه اي براي او‏ به نويسندگي و كارگرداني نادر ميرزايي موقعيت خويش را تثبيت نمودند .

از اين گروه برخي نفرات همچون سيد قاسم قوامي ، وحيد مبشري، مسعود خواجه وند ، عباس ميرزا علي محمدي ، سعيدي نيا و ... تئاتر را ادامه داده و در حال حاضر از نيروهاي جوان تئاتر قزوين به‏ شمار مي آيند .

از كارهاي موفقي كه در زمينه كودك و نوجوان در سالهاي پس از انقلاب در قزوين به صحنه رفته است مي توانيم به غير از كارهاي نادر ميرزايي به حكايت ديو و پري ، "براي شهلا - براي فردا" ، نوشته و كار: سيد قاسم قوامي ، "بچه تابستان"‏ نوشته زنده ياد: حسن حامد و به كارگرداني وحيد مبشري ، قاصد پاييز: نوشته و كار مريم موسوي و ... اشاره كنيم .

Loading the player...