رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۱ مرداد ۱۳۹۸

حمام خان(گرمخانه نور) - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

حمام خان(گرمخانه نور)

Loading the player...

دانلود

حمام خان معروف به گرمخانه نور حمامي است بنا شده توسط محمد تقي خان بافقي حاکم يزد به سال 1212(ه.ق) درميدان خان و در کنار مجموعه خان يزد واقع مي‌ باشد. اين حمام در زميني به مساحت 1170 متر مربع و با زير بناي 900 متر مريع بنا گرديده که شامل بخش هاي مختلفي از جمله گاوروتون، شاه نشين، خزينه مي‌ باشد. امروزه از اين بنا به عنوان چايخانه و رستوران سنتي استفاده مي‌ گردد.
حمام خان (گرمابه نور) داراي سه مسير دسترس است که آن را به ميدان خان، بازارچه کاشيگري و بافت مسکوني مجاور مرتبط مي سازد. بناي حمام مشتمل بر ورودي ها، سربينه، گرمخانه و فضاهاي مرتبط با آنها و همچنين استخري در کنار گرمخانه مي باشد. فضاي سربينه از نظر مساحت و تزيينات از ساير فضاها مشخص تر بوده و در اطراف آن سکوهاي نشيمن و رخت کن و جاي نهادن کفش تعبيه شده است. اين فضا با پوشش طاق و گنبد مسقف شده و روشنايي آن از طريق نورگير زيباي تعبيه شده در گنبد تامين مي شود. سطوح داخلي سربينه در اصل با نقاشي هايي مزين بوده که امروزه تنها بخشي از آن تزيينات برجاي مانده است. حمام خان يزد در دوره اخير تعمير و بازسازي شده و با تغيير کاربري به چاپخانه سنتي تبديل يافته و جديداً نيز به ثبت تاريخي رسيده است.
جنس ديوارها از سنگ يا آجر با اندود شفته‌ي آهك است؛ روي ديوارهاي نبش شاه‌نشين در بدو ورودي حمام، آثاري از نقاشي‌هاي مربوط به اواخر دوره‌ي قاجار ديده مي‌شوند كه متاثر از شاهنامه‌اند. در مصالح به‌كار رفته در حمام، سنگ در شالوده، كف‌سازي، قرنيزها، حوض‌ها و قرينه‌ها، آجر در ساختمان، ستون‌ها، ديوارسازي، جرزها و تيغه‌هاي سقف و خشت در ساختن ديوارها، سقف فضاي پشتيباني، گاورو و طويله استفاده شده است. اين بنا شامل ورودي،‌ دالان، سربينه، ‌ميان‌در، گرمخانه، خزينه، تون، گاورو، فضاي پشتيباني سرويس و استخر است كه هر كدام كاربردهايي دارند.
دالان، فضايي است كه در واقع، سلسله مراتب ورودي، خروجي و سربينه را ايجاد مي‌كند و سربينه، فضايي وسيع و سرپوشيده براي پوشيدن لباس و آماده شدن براي ورود به گرمخانه است. ميان‌در نيز فضايي بين سربينه و گرمخانه است كه گرمخانه نيز خود فضايي تقريبا شبيه سربينه دارد؛ گرمخانه چهار ستون در وسط و دو سقف گنبدي‌شكل دارد كه دور تا دور ستون‌ها را احاطه كرده‌اند. استخر، فضايي سرپوشيده و نسبتا بزرگ براي استحمام است كه توسط شاه‌نشين با گرمخانه ارتباط دارد. خزينه نيز فضايي سرپوشيده است كه در حد فاصل گرمخانه و تون كه پر از آب گرم است، قرار دارد و براي استحمام استفاده مي‌شده است. تون نيز زيرزميني دخمه‌مانند در كنار قرينه‌ي آب گرم است كه براي سوختن هيزم باهدف گرم كردن آب از آن استفاده مي‌شده و گاورو نيز فضايي باريك، دراز و شيب‌دار است كه براي حركت گاو و كشيدن آب از چاه استفاده مي‌شده است. اكنون اين حمام تحت كاربري رستوران سنتي، پذيراي مهمانان شهر كويري يزد است.