اقتصاد مقاومتی؛ تولید - اشتغال | جمعه، ۱۱ فروردین ۱۳۹۶

سرمه دوزی - نمایش محتوای نوروز

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

سرمه دوزی

سرمه دوزی

سرمه دوزی نوعی دوخت تزئین است که قدمت آن به 2500 سال تا 3000 سال پیش می رسد.

سرمه دوزی یکی از رودوزی‌های شاخص و فاخر ایرانی است، نخ سرمه به عنوان مواد اولیه اصلی این هنر نخی است که با استفاده از طلا‌ و یا نقره یا مطلا‌ و آلیاژهایی به صورت لوله‌ای صاف و محکم و یا انعطافی و یا به صورت چهار گوش مربعی یا مستطیل تابیده می‌شود . این نوع نخ حالت ارتجاعی دارد و به هر شکل ممکن حالت می‌گیرد. ( البته امروزه بیشتر به صورت فنر ریز و طویلی است که به ‌اندازه لا‌زم بریده شده و سوزن و نخ از داخل آن عبور کرده و بر روی پارچه دوخته می‌شود.

از تاريخچه اين نوع دوخت در دوران كهن، نوشته اي در دست نيست ولي آنچه مسلم است توجه ايرانيان به آرايش يقه لباسها و سمبوسه هاي لشگري و درباري و تزئين درفشها آنها را وادار به توليد اين نوع نخهای تزئيني ميکرد.

برای آغاز کار سرمه دوزی بر روی ترمه یا مخمل، بوجود آوردن شرایطی الزامی است از جمله این شرایط لایه زنی،  طرح اندازی و آماده سازی پارچه است. در صورتی که این شرایط با حساسیت و توجه خاص صورت پذیرد نتیجه کار مطلوب است.

نقوش متعددي كه در سرمه دوزي بكار گرفته مي شود عبارتند از : انواع گلهاي گلداني و صحرايي و حاشيه اي و جناغي، حرابي، محرماتي راست و كج، انواع بته جقه اي ها، سروي، سروچه، گل بادامي، انواع خطوط و كلمات بخصوص خطوط طغرايي معمايي، مثني، ديواني، گلزار، اسليمي و ختايي، نقوش حيواني و انساني، انواع پرندگان بخصوص طاووس، جغد، خوشه هاي انگوري، انواع ميوه ها، ستاره ها، ترني و سر ترنجي و نيم ترنجي و كتيبه اي و غيره.

 انتخاب طرح در سرمه دوزی اهمیت زیادی دارد. طرح های خیلی تو در تو و پیچیده برای سرمه دوزی مناسب نیست. طرح ها در عین حال که باید از یکدیگر منفک باشند و مستقل باشند زیاد خلوت نبوده زیرا نتیجه نهایی مطلوب نخواهد شد.

از سرمه دوزي براي تزئين : انواع تابلوهاي تزئين، تزئينات دور يقه، كمربند و كيسه هاي پول، قلمدانف شانه، مسواك، قيچي، مهر، حنابندان عروس، سفره هاي قند، بقچه سوزني، سجاده، پرده هاي نفيس، جهازيه عروس، رويه جعبه هاي نفيس، رو ميزي، رو كوسن، و غيره استفاده مي نمايند.
از مراكز اين دوخت مي توان به شهرهاي : اصفهان، تهران، بندرعباس، كاشان، يزد، استان هرمزگان و قسمتي از استان كردستان و قزوين اشاره نمود.

اگر چه بسیاری از هنرهای اصیل و مردمی‌در طول زمان دستخوش تغییرات و فراز و نشیب هایی بوده‌اند، سرمه دوزی نیز از این قائده مستثنی نبوده اما تعمق، تفکر و چاره‌اندیشی دلسوزانه در زمینه حفظ، احیای ارزش‌های ملی، فرهنگی و هنرهای اصیل ایرانی و تحولا‌ت عمیق به لحاظ هنری و فنی، کاربردی و طراحی با استفاده از فناوری‌های نوین لزوما محسوس می‌باشد آنچنانکه در خور و شایسته شان هنرمندان بی ادعای صنایع دستی و هنرهای سنتی است بدون هیچ گونه شعارزدگی بکوشیم چرا که صنایع دستی امروز را شعور باید نه شعار.



نوا و نمای نوروزی