جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

سید محمد کاظم موسوی بجنوردی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

سید محمد کاظم موسوی بجنوردی

Loading the player...

دانلود

سید کاظم موسوی بجنوردی در سال ۱۳۲۱ در خانواده‌ای روحانی در نجف اشرف به دنیا آمدپدرش مرحوم آیت‌الله سید حسن بجنوردی از دانشمندان و مراجع بلندپایۀ تشیع بود، و مادرش نوادۀ مرحوم سید ابوالحسن اصفهانی، مرجع بزرگ شیعه در نجف اشرف به شمار می‌رفت.
سید کاظم در همان شهر رشد کرد و به تحصیل علم پرداخت. وی هم‌زمان علوم قدیم و جدید را فرا می‌گرفت و به ویژه در حوزۀ نجف از محضر اساتید سود می‌برد و از همان ایام به علوم عقلی و فلسفی علاقۀ وافر نشان می‌داد.
با این همه اوضاع نابسامان سیاسی و اجتماعی سرزمین‌های اسلامی همواره فکر او را به خود مشغول می‌داشت و در اندیشۀ یافتن پاسخ این پرسش بود که عوامل رکود فکری و عقب ‌ماندگی اجتماعی و فرهنگی اقوام مسلمان ـ پس از قرن‌ها مجد و شکوه فرهنگی ـ چیست و چگونه می‌توان تمدن اسلامی را احیاء کرد و مسلمانان را در جهان نو، با تحولات عمیق فرهنگی و سیاسی و اجتماعی هماهنگ و هم داستان کرد.
تسلط قدرت‌های اروپایی بر غالب سرزمین‌های اسلامی و مقهوریت مسلمانان این اندیشه را در سیدکاظم ایجاد و تقویت می‌کرد که، افزون بر فعالیتهای سیاسی برای تحقق استقلال واقعی، ایجاد یک بستر عمیق فرهنگی و آشنا گردانیدن مسلمانان با زوایای تاریخ و فرهنگ و تمدن اسلامی و ملل مسلمان، مهم‌ترین و نخستین گام برای وصول به دروازه‌های پیشرفت و احیاء فرهنگ و ایجاد خودباوری به شمار می‌رود.
از این رو وجهۀ همت خود را از یک سو، ورود به مبارزۀ سیاسی؛ و از سوی دیگر طراحی نهادی فرهنگی و علمی برای تحقق این اهداف قرار داد.فعالیت‌های سیاسی سیدکاظم که منجر به دستگیری او و قریب به 14 سال زندان شد گر چه وی را از پیگیری اهداف فرهنگی برای مدتی بازداشت، ولی زندان فرصت خوبی برای بازسازی فکری و تعمیق مطالعات تاریخی و فرهنگی در اختیار او نهاد و اجازه داد تا بیش از پیش به تفکر دربارۀ راه‌های نیل به خودآگاهی و خودباوری فرهنگی بپردازد.
نتیجۀ این تفکرات، پس از پیروزی انقلاب اسلامی و آزادی بجنوردی از زندان ظاهر شد. وی پس از مدت کوتاهی فعالیت در مشاغل بلندپایۀ دولتی و نمایندگی مردم در مجلس قانونگذاری ایران، اوقات خود را یکسره وقف تحقق اهداف بلند فرهنگی گردانید و مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی را بنیان نهاد.
این مرکز به سرعت نقش بزرگی در جامعۀ فرهنگی ایران برعهده گرفت و تأثیر به‌سزایی در اشاعۀ اطلاعات دقیق و مستند علمی دربارۀ تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران و اسلام برجای نهاد. اقبالِ دانشمندان و دانش‌پژوهان ایرانی و غیرایرانی، و نیز محققانِ اسلام‌شناس غربی به این دائرة‌المعارف، نشان‌دهندۀ این نقش و تأثیر است. دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی به دو زبان فارسی و عربی منتشر شده و می‌شود؛ و ترجمۀ انگلیسی آن نیز در دست تدوین است.
مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی بنا بر طرحها و پیش‌بینی‌های بجنوردی علاوه بر تدوین دائرة‌المعارفهای عمومی و تخصصی مربوط به ایران و اسلام، به تحقیق و تألیف آثار بزرگ مستقل مانند تاریخ اسلام، تاریخ ایران نیز اشتغال دارد. از سیدکاظم بجنوردی که خود در مباحث فلسفه و کلام اسلامی، وسایل اجتماعی دنیای اسلام دستی قوی دارد.
مقالات متعددی در دائرة‌المعارف و نشریات ایران به چاپ رسیده است. علاوه بر این، پس از انتخاب جناب آقای سید محمد خاتمی به ریاست جمهوری، آقای بجنوردی ریاست کتابخانه ملی ایران را نیز برعهده گرفته و مشاور رئیس‌جمهوری در مسائل مختلف و به ویژه در مسألۀ فنآوری اطلاعات گردید. زندگینامۀ سیاسی و فرهنگی کاظم موسوی بجنوردی هم تحت عنوان مسی به رنگ شفق، در تهران به چاپ رسیده است.