رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۸ اسفند ۱۳۹۸

علف هرز سس - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

علف هرز سس

علف هرز سس

Weed sauce

سِس یک گیاه کاملاً انگلی می باشد که دارای ریشه و برگ نیست و مواد غذایی مورد نیاز خود را بطور کامل از گیاه میزبان می گیرد.بذر گیاه سِس به مدت بسیار طولانی در خاک می ماند و گاه تا ۱۳ سال در خاک دوام می آورد و قادر به جوانه زدن می باشد.

در برخی نقاط دنيا اصطلاحاً به سِس " زلف شيطان " ، "پيچش جهنم" ، "ابريشم شبدر" می گويند. سِس در اكثر نقاط دنيا می رويد و به گياهان زيادی نظير يونجه، هميشه بهار، اطلسی، ميمون، شب بو، مينا پا بلند، ترون و.... حمله می كند و خسارت آن گاهی به حدی است كه موجب خشك شدن گياهان می شود.

گياه سِس فاقد ريشه و كلروفيل و برگ است و گاهی فلس های كوچكی در محل برگ ها دارد.رنگ ساقه آن زرد نارنجي، قرمز ارغواني و گاهی سفيد شيری است. گونه دارای ساقه ای به رنگ قرمز است و مجموعه گل هايش كوچك و پرچم ها و خامه از جام گل بلندتر می باشند و از آن بيرون می آيند. 

گونه دارای ساقه ای به رنگ زرد متمايل به سبز است و مجموعه گل هايش بزرگ و پرچم ها و خامه از جام گل كوتاه تر  می باشند و جام همچون محافظي پرچم ها و خامه را می پوشاند.

هر بوته سِس معمولاً تا 3000 بذر توليد می كند؛ شكل بذرها گرد، بيضوي نامنظم و موجدار می باشند و می توانند تا چند سال (10-20 سال) به حالت خواب باقی بمانند. شعاع گسترش هر سِس 3-4 متر است.

بذرهای سِس معمولاً به وسيله حيوانات، آب، ادوات كشاورزی و باغبانی، كودهای حيوانی، باد و انتشار می يابند. در بيشتر موارد گياهانی كه مورد حمله سِس قرار می گيرند ضعيف مي شوند و مقاومت خود را در مقابل كم آبی از دست می دهند.

بذر سِس پس از قرار گرفتن در شرایط مساعد جوانه زده، رشته نخ مانندی به طول 10 سانتی متر از آن خارج می شود و به دنبال میزبان می گردد. اگر میزبان پیدا نشود پس از مدت کوتاهی، تقریباَ 15-10 روز ذخیره غذایی دانه تمام شده گیاه از بین می رود.

بذر سِس پوسته خارجی سفت و بسیار محکمی دارد که آن را از عوامل نامساعد محیطی حفظ می کند ، و به بذر امکان می دهد که 10 تا 20 سال در زمین زنده بماند. هر سال تعدادی از بذرها که پوسته خارجی آنها نرم و قابل نفوذ شده باشد در مزارع می رویند بدین ترتیب رویش بذر در یک زمین آلوده سال ها ادامه خواهد داشت.

هر قدر خاک نرم تر، و  مواد آلی و رطوبت آن بیشتر باشد میزان بیشتری از بذرهای سِس جوانه می زنند و می رویند. رشته پس از خارج شدن از بذر و آمدن به سطح زمین و یافتن میزبان ارتباطش با زمین قطع می شود.

علاوه بر انتشار از طریق بذر، رشته های قطع شده سس نیز می توانند باعث آلودگی گردند. بذر سس در یک دوره 50 تا 60 روزه از اوایل فروردین تا اوایل خرداد ماه می روید.در بقیه ماه های سال تقریباَ بذر سِس نمی روید. در این موقع، رشته های قطع شده سِس موجب آلودگی از کانون های اولیه به سایر نقاط می شود. بذر سِس هنگامی که در شرایط مساعد قرار می گیرد جوانه می زند و یک ساقه زیر زمینی تولید می کند که این ساقه زیر زمینی بطور بسیار جالبی در خاک حرکت می کند تا به ریشه گیاه میزبان برسد.

نحوه حرکت سس به این صورت است که پس از اینکه تمامی محتویات بذر صرف رشد ساقه زیرزمینی شد، جوانه انتهایی ساقه زیرزمینی انرژی خود را برای رشد از خود ساقه می گیرد. جهت حرکت هم اتفاقی است، این حرکت تا به آنجا ادامه می یابد که یا ساقه زیرزمینی به ریشه گیاه میزبان می رسد و با ترشح آنزیم هایی دیواره سلولی را شکافته و اندام مکنده خود را وارد ریشه می کند و از مواد غذایی ساخته شده توسط گیاه میزبان برای رشد و تولید مثل خود استفاده می کند. در این مدت به هیچ گیاهی برخورد نمی کند و مواد غذایی خود را تماماً استفاده می کند و از بین می رود. ساقه سِس زرد رنگ می باشد و روی طیف وسیعی از گیاهان رشد می کند و باعث از بین رفتن یا ضعیف شدن گیاه میزبان می شود .

روش های مبارزه با سِس:استفاده ار بذر خالص . از کودهای آلوده دامی استفاده نکنید و از چرایِ دام در مزارع آلوده به سِس جدا خودداری کنید.

سِس را قبل از به بذر نشستن به هر طریق ممکن (مکانیکی، شیمیایی، سوزاندن و غیره) نابود نمایید. زیرا همین بذرها خاک را برای سال آینده آلوده می سازند.هر قطعه از رشته های سس در طول فصل بهار و تابستان به تنهایی می تواند رشد کرده و آلودگی ایجاد نماید.

لذا به هنگام مبارزه مکانیکی کلیه سس های کنده شده باید در جایی به دور از محصول جمع آوری و روی آن نیز خاک ریخته شود. یا بهتر این که سوزانیده شوند تا بذرهای موجود نیز از بین بروند.

ایجاد تناوب زراعی در زمین های آلوده به سس با کاشت محصولات مقاوم مانند: گندم،جو، ذرت و یا سویا.شخم عمیق، بذرهای جدید سس را به عمق خاک می برد و از جوانه زدن آنها جلوگیری به عمل می‌آورد.

زمین هایی که به این منظور شخم زده می شوند باید تا چندین سال بعد شخم عمیق زده نشوند تا از بالا آمدن بذور دفن شده جلوگیری به عمل آید. البته این عمل باعث می شود تعدادی از بذرهای دفن شده در عمق خاک نیز به سطح آورده شوند. برای مبارزه با این بذور تیلر و یا شخم کم عمق در بهار، جوانه های سس را نابود می‌سازد.

این گیاه در طبّ سنتی به نام "افتیمون" شناخته می‌شود كه دارای ساقه‌های نخی‌شكل قرمز یا قرمز متمایل به زرد است و گُل‌های آن، سفید مایل به صورتی یا زردرنگ است.

گونة معروف دیگر آن است كه به ‌نام "كشوت" معروف است. این گونه نیز دارای ساقه‌های رشته‌ای زرد یا زرد مایل به قهوه‌ای است؛ ولی گُل‌های آن، سفید كِدِر می‌باشد. سِس‌ها به ‌عنوان علف ‌هرز و انگلِ گیاهان وحشی و زراعی، به‌خصوص جالیزها به‌شمار ‌می‌آیند؛ بنابراین در همه‌جا ممكن است مشاهده شوند.

به‌ طور کلّی، تركیبات شیمیایی موجود در سِس‌ها، بسته به گیاه میزبان آنها متفاوت خواهد بود؛ به ‌همین دلیل، سِس‌هایی كه میزبانشان گیاهان دارویی باشند، می‌توانند اثرات درمانی مفیدتری داشته باشند.

با این ‌وجود، دراكثر آنها مواد شیمیایی كوسكوتالین و كوسكوتین وجود دارد."افتیمون" و "كشوت"، هردو طبق نظر حكمای طبّ سنّتی، طبعی نسبتاً گرم و خشك دارند و عصارة آنها مخلوط با سكنجبین، برای رفع اختلالات صفراوی و درمان یرقان بسیار مؤثر است.

تخم آنها مُدِرّ و و قاعده‌آور بوده و به‌صورت ضماد برای كاهش درد مفاصل، مفید است.افتیمون از واژة یونانی اپتومون به‌معنای داروی دیوانگی گرفته شده است كه برای درمان بیماری‌های عصبی و روانی به‌كار می‌رفته است.

نوع دیگر این گیاه كه در "مخزن‌الادویه" و برخی كُتب طبّ سنتی ذکر شده است، افتیمون هندی یا نبطی است.افتیمون، مُسهِل سودا و بلغم است و برای رفع سردرد، كابوس، لرزش دست‌وپا و سرطان توصیه شده است.

همچنین اشتهاآور، مُلَین، ضد اسكوربوت، صفرابر و بادشكن است و در رفع یبوست‌های ناشی از ضعف دستگاه گوارش یا كَمی ترشح ‌‌صفرا و دفع گازهای روده‌ای مؤثر است. محلول دم‌ كردة آن در آب، برای شستشوی زخم ‌ها و جراحات به‌كار می‌رود.

كشوت برگرفته از واژة Cuscuta می‌باشد و به‌ عنوان مُسهِل، مُقوّی و مُعَرِّق، معرفی شده است. کشوت، ترشح عرق و شیر را افزایش داده و از آن در سابق، برای درمان بیماری سِل استفاده می‌کرده‌اند.

دم‌كردة آن برای رفع یرقان و تقویت معده، مفید بوده و با سركه، برای رفع سكسكه مؤثر است.

آنچه به‌عنوان "افتیمون" و "كشوت" در بازار گیاهان دارویی ایران عرضه می‌شود، هیچ‌کدام از این دو گونة مفید نیستند و شامل گونه‌های دیگر آن می‌باشند. 

افراد دارای طبع گرم صفراوی نباید از این گیاهان استفاده كنند. همچنین در مواردی كه تخم آن تجویز می‌شود، نباید كوبیده شود. در تهیة جوشاندة آن نیز باید خیلی‌كم جوش داده شود؛ زیرا جوش زیاد، خواص آن را از بین می‌برد.

گل - گیاه - گل و گیاه - پرورش گل و گیاه - نگهداری گل و گیاه - تکثیر گل و گیاه - گلهای آپارتمانی - گیاهان تزئینی - گیاهان  دارویی - گیاه علف هرز سس - پرورش علف هرز سس - تکثیر علف هرز سس - عکسهای علف هرز سس - نگهداری علف هرز سس -