رونق تولید ملی | یک‌شنبه، ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۸

ويژگي هاي انقلاب اسلامي ايران - نمایش محتوای دهه فجر

 

 

ويژگي هاي انقلاب اسلامي ايران

انقلاب اسلامي در كنار وجوه اشتراك و تشابه هايي كه با ساير انقلاب ها دارد، ويژگي هاي خاص خود دارد كه آن را از ديگر انقلاب ها متمايز مي كند. اين ويژگي ها به شرح زير است:
الف: ماهيت مذهبي
انقلاب هاي مهم جهان در چند قرن اخير از نظر ماهيت، يا اقتصادي و مادي بوده اند يا سياسي و آزادي خواهان، امّا در انقلاب اسلامي ايران، علاوه بر عوامل اقتصادي و سياسي، عامل اساسي تري يعني اعتقاد و ايمان مردم به اسلام نيز به چشم مي خورد. از اين نگاه مهم ترين ويژگي انقلاب اسلامي، ماهيت مذهبي آن است. مردمي كه به يك مكتب، ايمان داشته و به ارزش هاي آن پايبند هستند هنگامي كه مكتب خود را در معرض خطر ببينند، براي جلوگيري از بروز خطر و حفظ مكتب دست به قيام مي زنند. به تعبير شهيد مطهري چنين انقلابي هيچ ربطي به سيري و گرسنگي و يا ارتباطي با آزادي سياسي و دمكراسي و يا فقدان آن ندارد. مردم در عين رفاه اقتصادي و سيري شكم و داشتن آزادي سياسي، فقط به دليل عدم استقرار كامل مكتب مورد اعتقاد خود بر مي خيزند و انقلاب مي كنند. 
به اعتراف بسياري از پژوهشگران و ناظران خارجي، ملت ايران در شرايط رفاه اقتصادي ناشي از افزايش قيمت نفت در اوايل دهه 1350، به انقلاب روي آوردند و با وجود حاكميت طولاني استبداد قالب و چارچوب حركت مذهبي بود و از مساجد هدايت مي شد. در تظاهرات ميليوني عيد فطر، عاشورا و تاسوعا، واژه «جمهوري اسلامي» بيان گر وجود گرايش اسلامي در مجموعه انقلاب است
ب: مردمي بودن انقلاب
حضور عنصر ياد شده در انقلاب اسلامي ايران برجسته تر از ديگر انقلاب هاست. همه اقشار ملت از نظامي، كارگر، كارمند، كشاورز، روحاني، دانشجو، معلم، دانش آموز، شهري و روستايي، در راهپيمايي ها، تظاهرات و اعتصاب ها سهيم بودند. 
در همين راستا سه مركز هدايت مبارزه يعني مسجد، حوزه علميه و دانشگاه در يك ائتلاف استراتژيك حول يك محور گرد آمدند و مسير مبارزه هماهنگ شد. حال چگونه است كه خصيصه مردمي بودن اين انقلاب به نسبت ديگر انقلابات برجستگي بيشتري دارد؟ 
پاسخ اين پرسش به ويژگي نخستين انقلاب باز مي گردد. اتكاي مردم به مكتب تعالي بخش اسلام كه تمام ابعاد جامعه را نيز در چارچوب خود فرا مي گيرد، عامل جنبش تاريخي ملت مسلمان ايران گرديد.
 
ج: رهبري
از ويژگي هاي مهم اين انقلاب كه ناشي از همان ويژگي نخست است نقش دين و علماي دين در رهبري و هدايت انقلاب مي باشد. در حالي كه انقلاب هاي معاصر به نوعي در برابر دين و مذهب و ارباب كليسا بودند، انقلاب اسلامي با رهبري عالمان ديني آغاز شد. 
در رأس اين رهبري، شخص امام خميني رحمه الله قرار داشت كه بالاترين جايگاه ديني يعني مرجعيت را دارا بود. مردان ديني در جنبش هاي اجتماعي و سياسي معاصر هميشه نقش آفرين بوده اند، اما اين كه يك مرجع ديني در قامت رهبر سياسي و اجتماعي، جلودار انقلاب باشد، كمتر ديده شده است. حضرت امام ويژگي هاي منحصر به فردي داشت كه او را از ساير رهبران سياسي متمايز مي ساخت. 
برخي از اين ويژگي ها اشاره مي كنيم. 
1 ـ هرچند امام، عمر خويش را براي تحصيل علم و تحقيق و تأليف در نظام تعليم و تربيت خاصي گذرانده بود كه از سوي دولت و حكومت به رسميت شناخته نمي شد، ولي در همه شاخه هاي علوم ديني استاد و صاحب نظر بود و بر اين اساس به همه آراء از منظر معارف اسلامي مي نگريست. 
2 ـ مبارزه سياسي امام، مسبوق به سابقه عضويت و فعاليت وي در هيچ حزب سياسي نبود. خود نيز مبارزه سياسي را در قالب يك حزب سياسي سازماندهي نكرد و در انقلاب نيز به شيوه معمول انقلابيون دنيا نظير تشكيل سازمان زيرزميني و انتخاب مشي چريكي و مبارزه مسلحانه و ترور دشمنان متوسل نشد. 
3 ـ حضرت امام رحمه الله هيچ قشر و طبقه خاصي مانند كارگر، دهقان، بورژوا يا زنان و جوانان را مخاطب ويژه خود قرار نداد. در بسيج توده هاي مردم براي انقلاب، روي سخن او با همه انسانها بود و همگان را از آن جهت كه انسان و داراي فطرتي خداجو، حقيقت طلب و عدالت خواه هستند، به مبارزه با ستمگران زمانه دعوت مي كرد. 
4 ـ در مرحله تأسيس حكومت نيز فلسفه سياسي وي به فلسفه هاي مرسوم و متداول شباهتي نداشت. او در پي ايجاد حكومت ديني و بازگرداندن دين به صحنه سياست و حكومت بود در حالي كه طي چندين قرن محور سخن بر پايان حكومت ديني بود و اين كه حكومت ديني انديشه اي است كه در قرون وسطايي ريشه دارد اما او خواهان «جمهوري اسلامي» بود نه يك كلمه كم و نه يك كلمه زياد. 
د: اصالت
انقلاب ايران در بُعد نظري و عملي اصالت دارد. در بُعد نظري و فكري، آرمان ها و ايده هاي اين انقلاب وارداتي نبوده است بلكه محصول تاريخ، دين و فرهنگ ايران است. 
در بُعد عملي نيز مردم بدون كمك هاي مالي و تسليحاتي و يا حتي فكري شرق و يا غرب و همسايگان و بدون الگوبرداري از انقلاب هاي ديگر و با اتكا به خداوند و نيروي خودشان به پيروزي رسيدند. 
در انقلاب روسيه، آلمان ها به آمدن لنين به روسيه مساعدت كردند. انقلاب چين مورد حمايت تسليحاتي شوروي و انقلاب ويتنام نيز از حمايت بي دريغ سياسي، تبليغاتي و مالي چين و شوروي برخوردار بود.
  • منبع : کتاب سپیده پیروزی،صادق لیراوی،مرکز پژوهش های صدا و سیما، آذرماه 1379