« بازگشت به سبک زندگی

سبک زندگی جدید در سایه اسلام

ترکیب دیدها نمایش مسطح نمایش درختی
موضوعات [ قبلی | بعدی ]
سبک زندگی جدید در سایه اسلام
پاسخ
۱۳۹۵/۰۷/۲۵ ۱۳:۰۳

سبک زندگی برای توصیف شرایط زندگی انسان استفاده می شود،  این که روان شناسی اسلامی چه نقشی می تواند در توصیف سبک زندگی ایده آل و راهنمایی جامعه برای رسیدن به آن ایفا کند موضوعی است که در گفت وگو با حجت الاسلام والمسلمین دکتر مسعود آذربایجانی, عضو هیأت علمی گروه روان شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه به آن پرداخته شده که اکنون از نظر شما می گذرد.
سبک زندگی (Lifestyle) مفهومی است که توسط روان‌شناسی به نام آدلر مطرح شد، اما امروزه تحقیقات و مطالعات زیادی روی آن صورت گرفته و همچنین در حال انجام است، مقصود از سبک زندگی این است که زندگی را به درختی که دارای سه بخش ریشه، تنه و شاخ و برگ است تشبیه می‌کنند و سبک زندگی در حقیقت محتوایی است که این ریشه، تنه و شاخ و برگ و میوه آن دارد. مجموعه جهت‌گیری‌های کلی زندگی و نگرش‌هایی که وجود دارد مجموعه سبک زندگی هر فردی را تشکیل می‌دهد.
نکته مهمی که در سبک زندگی وجود دارد، این است که نمی‌توانیم این مسأله را مورد غفلت قرار دهیم که جهان‌بینی و نگرش‌های فرد در سبک زندگی او مؤثر است. باورها و ارزش‌های فرد نوع سبک زندگی را تشکیل می‌دهد و درحقیقت در این بحث علم روان‌شناسی مدعی است که می‌خواهد سبک زندگی را نشان دهد، ولی بدون کمک مکاتبی که جهت گیری‌های ارزشی را از آنها اتخاذ می‌کنیم نمی‌توانیم سبک زندگی را اتخاذ کنیم. روان‌شناسی در این جهت به ما خیلی کمک می‌کند تا بتوانیم تحلیل دقیقی از ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی زندگی داشته باشیم و ببینیم که اجزای این سبک زندگی و عناصر و مؤلفه‌هایش چیست و دامنه آن تا کجا‌ها ادامه دارد؟ ولی جهت گیری‌های سبک زندگی و سمت‌ و ‌سوی آن را خود روان‌شناسی به تنهایی نمی‌تواند تأمین کند یا باید آن را از مکاتب فلسفی بشری أخذ کند یا از مکاتب الهی که در هر صورت نیاز به دلیل مستدلی دارد و به نظر ما پسندیده است که جهت گیری‌های کلی را در سبک زندگی از مکاتب الهی مانند اسلام أخذ کنیم.
یکی از دلایلی که سبک زندگی را توجیه می‌کند، همین بحث است که انسان معاصر از مکاتب مختلفی که وجود دارد و بخصوص از ارمغان دوره مدرن که جنگ و ناملایمات بسیاری را برای بشر به ارمغان آورده است دلزدگی پیدا کرده و به این سمت گرایش پیدا کرده که بتواند این سبک زندگی خودش را تغییر دهد و سبک زندگی‌ای را که بتواند معنای زندگی را برایش تأمین و طراوت و نشاط بیشتری را برایش ایجاد و فضاهای جدیدی را به روی آنها باز کند، فراهم سازد. در حقیقت به این نکته بر می‌گردیم که روان‌شناسی به تنهایی و بدون کمک چشم‌اندازهای الهی نمی‌‌تواند این پاسخ را به‌صورت کافی برای بشر فراهم کند.
مشکلات دوره مدرن و بخصوص رنج‌های روانی انسان که از درون او را اذیت می‌کند، معضلاتی که استحکام خانواده را تهدید می‌کند و مشکلاتی که در راه رفاه و سعادت جامعه احساس می‌کنیم، این پیام را می‌دهد که ما باید به دنبال یک‌ سبک زندگی جدید باشیم و امید داریم این نوع سبک زندگی را در روان‌شناسی اسلامی یعنی روان‌شناسی‌ای که مبتنی بر دیدگاه‌های اسلامی و الهی است، أخذ کنیم.
از زندگی پیامبر اکرم(ص) می‌توان به عنوان نمونه‌ای کامل نام برد. وقتی که قرآن کریم به ما دستور می‌دهد و ما را فرا می‌خواند که پیامبر(ص) برای شما الگوی خوبی است، یعنی قرآن دارد ما را دعوت می‌کند که سبک زندگی خودمان را از زندگی فردی، زندگی خانوادگی و روابط اجتماعی ایشان بگیریم و این‌که قرآن بخصوص ایشان را الگوی حسنه می‌داند یعنی این‌که اگر از ایشان پیروی کنیم سبک زندگی خوبی برای ما فراهم می‌شود و در زندگی موفق می‌شویم. همچنین در زندگی امیرالمؤمنین(ع) هم می‌توانیم ابعاد خانوادگی و روابط ایشان با همسرشان، فرزندان و تربیت فرزندان و... را مورد توجه قرار دهیم. اینها شاخص‌هایی است که ما از دل آنها می‌توانیم سبک زندگی را استخراج کنیم. غیر از اینها از زندگی دیگر ائمه(ع)، بزرگان، اولیا و دانشمندان می‌توانیم نقاط ابهام سبک زندگی را استخراج کنیم و در ‌‌نهایت با توجه به موقعیت‌های کنونی که در جامعه وجود دارد باید اینها را تطبیق دهیم و راه‌حل‌های مناسب را برای جوان‌های امروزی استخراج کنیم.
جهتگیری‌های سبک زندگی و سمت‌و‌سوی آن را خود روان‌شناسی به تنهایی نمی‌تواند تأمین کند یا باید آن را از مکاتب فلسفی بشری أخذ کند یا از مکاتب الهی که در هر صورت نیاز به دلیل مستدلی دارد و به نظر ما پسندیده است که جهتگیری‌های کلی را در سبک زندگی از مکاتب الهی مانند اسلام أخذ کنیم.
مشکلات در زندگی امروزی زیاد است و علت عمده آن هم فاصله با اسلام است که به عنوان یک مکتب رهایی‌بخش و مکتب سعادت‌بخش انسان‌ها احساس می‌شود، یعنی زندگی فردی و خانوادگی و روابط اجتماعی و بخصوص سبک زندگی در بخش‌های اخلاقی و معاشرت‌های اجتماعی‌ ما با شاخص‌هایی که اسلام دارد فاصله دارد، البته بنده معتقد به یک نوع سیاه‌نمایی یا همه یا هیچ نیستم، نقاط مثبت زیادی هم در سبک زندگی مردم ما وجود دارد، مثلا در بحث حمایت‌های اجتماعی و رفتار حمایتی که یکی از شاخص‌های جامعه اسلامی است جامعه ما نکات مثبت خوبی دارد بخصوص در مواقعی که آحادی از جامعه نیاز به کمک دارند.
در ابعاد عاطفی و معنوی در بخش‌هایی از جامعه نقاط مثبتی را می‌بینیم، ولی اگر ما بخواهیم در مجموع برآیند بگیریم فاصله ما با سبک زندگی که به عنوان سبک زندگی اسلامی می‌توان نام برد زیاد است. به صورت اجمالی در مورد علت آن هم باید گفت که شاخص‌های سبک زندگی اسلامی را در زندگی خودمان اجرا نکردیم. در این موضوع همه مسوولیت دارند، اما کسانی که مسوولان رسمی نهادهای جامعه هستند مسوولیت بیشتری دارند و باید بیشتر توجه کنند چون مردم دین و سبک زندگی خودشان را بیشتر از آنها اتخاذ می‌کنند.
اندیشمندان (روان‌شناسان و علمای حوزه) باید به این موضوع به صورت جدی بپردازند، یعنی اکنون عرصه مشترکی میان روان‌شناسی و دین باز شده و جایگاهی هست که ارزش‌ها و باور‌ها می‌تواند خود را نشان دهد و جنبه کاربردی و عملی بسیار جدی وجود دارد که بسیار مبتلا به است.
منبع: www.jamejamonline.ir

+2 (2 آرا)